სიახლეთა სემინარი: ერთი ტალღა, ერთი ამოხსნა - მზის ბრუნვის შესწავლა როსბის ტალღებით

2026 წლის 28 ოქტომბერს, 18:00 საათზე, ობსერვატორიის თბილისის ოფისში გაიმართება სამეცნიერო სემინარი თემაზე: „ერთი ტალღა, ერთი ამოხსნა: როსბის ტალღებით მზის ბრუნვის შესწავლა“. მომხსენებელი: შენხან შანგი (დოქტორანტი, გრაცის უნივერსიტეტი, ავსტრია).

სემინარის ანოტაცია

როსბის ტალღები მზის გარე ფენებში ვრცელდება, ხოლო მათი ფორმა განისაზღვრება მზის დიფერენციალური ბრუნვით. ჩნდება კითხვა - შესაძლებელია თუ არა ამ პროცესის შებრუნება და დიფერენციალური ბრუნვის პარამეტრების პირდაპირი ამოკითხვა დაკვირვებული ტალღებიდან? როსბის ტალღების „მცირე სიღრმის წყლის“ მოდელში დიფერენციალური ბრუნვის აღმწერი პარამეტრები წრფივად შედის განტოლებებში, რის შედეგადაც ერთ დაკვირვებულ ტალღაზე მინიმალური კვადრატების მეთოდით ერთჯერადი ამოხსნა საკმარისია მათი აღსადგენად. ეს იძლევა მზის დიფერენციალური ბრუნვის საზომს, რომელიც დამოუკიდებელია ჰელიოსეისმური ინვერსიისგან. რიცხვითი მოდელირებისა და სინთეზური დოპლერის რუკების შემთხვევაში, ხმაურის 10%-მდე არსებობის პირობებში, ორივე პარამეტრი აღდგება 0,5%-ზე უკეთესი სიზუსტით. პოლუსებთან მონაცემთა ნაკლებობა შედეგს არ აზიანებს, თუმცა მეთოდს აუცილებელია ტალღის ერთ პერიოდზე მინიმუმ ათი დაკვირვებითი კადრი. მეთოდი ასევე ვერ გამოიყენება ივნისისა და დეკემბრის დასაწყისში, როდესაც მზის ბრუნვის ღერძი მთლიანად ცის სიბრტყეში მდებარეობს.

გამოსახულების ავტორი: Scott W. McIntosh, NCAR/HAO